понедельник, 16 сентября 2013 г.

Զատկի կղզու քանդակները



Ոմանք կարծում են, որ մարդկության նախահայրենիքը ՝Լեմուրիա մայրցամաքը, <<մահացել է>> 4 մլն տարի առաջ և Զատկի կղզին հանդիսանում է նրա մնացուկը: Իսկ Էրիկ Դենիկեն շարունակում է համառորեն պնդել, որ բնիկները այլմոլորակայինների սերունդներ են: Հայտնի կապիտան Ջեիմս Կուկը 1774թ-ին տեսնում է (և շատ է զարմանում), որ ծովաբնակները վատ ձկնորսներ էին, նրանք ունեին հյուսված նավակներ, չնայած մյուս կղզչիների բնակիչները վաղուց արդեն ունեին մակույկներ: Նրանք ապրում էին քարանձավներում և անգամ չէին կասկածում, որ ծովում կան շատ ուրիշ կղզներ: Նարնք չէին կարող բացահայտել իրենց քարե արվեստի նպատակը: 
Զատկի կղզի
Եթե միայն Զատկի կղզին ունենար տիրակալների ծագումաբանություն, ինչպիսի արձանագրություններ ունեին Պոլինեզիայի մյուս կղզիները, ապա նրա գաղտնիքներից շատերը կլինեին արդեն բացահայտված:
Եվ ում են այնուամենայնիվ պատկերում այդ քարե կուռքերը, ինչ նպատակով էին կանգնեցվել դրանք: Յակոբ Ռոգևենը արձանները անվանում էր կուռքեր (պաշտամունքի առարկաներ): Իր տեղեկամատյանում նա գրել է . <<Ինչ վերաբերվում է նրանց կողմից կատարվող ծառայություններին… մենք միայն նկատել ենք, որ նրանք կրակ էին առաջացնում շատ բարձր քարե արձանների առջև և նստում էին նրանց դիմաց՝ գլուխները կախելով: Իսկ հետո ծալում էին ձեռքերը և շարժում էին վերև ներքև: Յուրաքանչյուր արձանի գլխին կար զամբյուղ` լցված սպիտակ ներկված սալաքարերով>>:  

Ջեյմս Կուկը նշել է, որ քանդակները դրվել են տեղի բնակիչների կողմից կղզու ստորգետնյա թագավորների կամ կղզու առաջնորդների պատվին, իսկ մյուս հետազոտղները գտնում են, որ Զատկի կղզու հսկաները մատնանշում էին ծովի և ցամաքի սահմանները: Նարանք հանդիսանում են ծիսական <<պահակախբեր>>, որոնք կանխում են ծովից ներխուժումները:
Գոյություն ուներ կարծիք, որ կայն այլ արձաններ, որոնք ծառայում էին որպես սահմանային այուներ և բաժանում էին տարբեր սահմաններ՝ ցեղերի և կլանների միջև:
Չնայած բազմաթիվ վարկածների, գաղտնիքների և առեղծվածների, այսօր արդեն կարելի է ենթադրել, թե ինչպես է այդ ամենը տեղի ունեցել
Լեռը այն միակ վայրն էր, որտեղ կառուցվում էին այդ քարե արձանները, կամ ավելի ճիշտ, կերտվում էին նույն այդ լեռից: Հսկաների <<արտադրության>> տեխնիկան այքան պարզունակ էր, որ խոսել նրանց ոչ երկրային ծակման մասին ուղղակի անհրաժեշտ չէ:
Ռանո- Ռառակու խառնարանում  կարելի է տեսնել քարե հասկաների ստեղծման աշխատանքի բոլոր էտապները: Սկզբում նախագծվում էր արձանի ընդհանուր ուրվագիծը, դրանից հետո  <<քանդակագործները>> սկսել են դեմքի և մարմնի ճակատային մասի  ստեղծման աշխատանքները ՝ շարժվելով դեպի կողային հատվածները, ավարտելով երկար ականջներով և ձեռքերով, որոնք ունեին երկար մատներ՝ դրված փորին: Այնուհետև քանդակի մեջքին պատկերվում էին խորհրդանշական նշաններ, ինչպես օրինակ՝ գոտի շրջաններով, մարդ- թռչուն և այլն: Եվ միայն այն ժամանակ, երբ քարե հսկան կանգնեցվում էր <<ախու>>-ի վրա /պատվանդան/ և պսակվում էին <<գլխարկով>> ստեղծվում էր վերջնական մասնիկը՝ աչքերը՝ առանձնացված էլիպսաձև փորված ուրվագծերով:  
Շատ հաճախ հանդիպում էին արձաններ, որոնք թվում են անավարտ, բայց միգուցե դրանք ոչ թե անավարտ են, այլ ոչ պիտանի աշխատանքի համար, և քանի որ քարի պաշարը բավականին հարուստ էր, <<քանդակագործները>> չէին շարունակում այդ քարի հետ աշխատել ու ավելի հարմար քար էին ընտրում ձանդակներ ստեղծելու համար: Կղզում այդպիսի անավարտ արձանների բաղմաթիվ օրինակներ են հայտնաբերվել:
Զատկի կղզու մասին բոլոր հետազոտությունները նշում են քանդակներ քանտաստիկ ճապսերի և նրանց ծանրության մասին:
Տուռ Հեյերդալը համեմատում է մի արձանի զանգվածը տաս երթուղային վագոնի ծանրության հետ և զարմանում, թե ինչպես կարող էին այն ժամանակ այդպիսի հսկա քանդակներ ստեղծել: Եվ չի տալիս պատասխան…

Ամենամեծ քանդակը կշռում է 20 տոննա: Եվ զարմանալի է նրանց տեղաշարժման հարցը: Մույնիսկ լեգենդներ են ստեղծվել դրանց շուրջ: Բայց այնուամենայնիվ արձանները ինչ-որ կերպ տեղափոխվում էին Ռանո- Ռառակի լանջերում գտնվող քարահանքերից դեպի իրենց պատվանդանները՝ այսպես կոչված <<ախուները>>, որոնք կարող էին ձգվել կիլոմետրեր:
Առաջին եվրոպացիները այստեղ են սկսել գալ 1722թ-ից սկսած և հայտնաբերել են շատ արձաններ /մոաներ/ բեկված տեսքով: 
Զատկի կզղու բնակիչներ...փորագրանկար.1860թ.
Այս բազում հարցերից յուրաքանչյուրը ծնում է նոր հարցեր և նոր երևակայական վարկածներ, որոնցից է այլմոլորակայինների կողմից ստեղծված լինելու վարկածը, իբրև նրանք ստեղծել են մոաները իրենց կերենց կերպարով և տեսքով:
Դուք կարող են ենթադրել այն, ինչ ցանկանում եք, սակայն ի դեմս 22 մետր բարձրության արձանի /7 հարկանի շենքի բարձրության/ չի դիմանա ոչ մի տրամաբանություն: Գլուխը և վիզը արձանի 7 մ բարձրության և 3 մ լայնության են, քթի երկարությունը ՝3 մ-ից ավելի, մեջքից ներքև հատվածի բարձրությունը 13 մ է , զանգվածը՝ 50 տոննա:
Զատկի կղզու արձանները շարունակում են զարմացնել, հիացնել, ստիպում են մտածել թե ովքեր և ինչու են դրանք ստեղծել:

Նաիրա Աբրահամյան